The Isaan Record @isaanrecord

หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ภาคอีสานที่เป็นดินแดนแห่งความยากจน กลายเป็นภาคที่ให้ความสำคัญกับประชาธิปไตยในหลายพื้นที่ ดังจะเห็นว่า ตามสถานที่ราชการ พื้นที่สาธารณะ วัดวาอาราม มีสถาปัตยกรรมที่เป็นมรดกจากคณะราษฎรให้เห็นอย่างดาษดื่น สะท้อนความตื่นตัวทางการเมืองของราษฎรอย่างเห็นได้ชัด The Isaan Record จึงรวบรวมสถาปัตยกรรมเหล่านั้นเพื่อให้ทุกคนเป็นประจักษ์พยานร่วมกันว่า ราษฎรตื่นมานานแล้ว พงศธรณ์ ตันเจริญ เรื่อง

keyboard_arrow_left Previous keyboard_arrow_right Next

นับตั้งแต่ที่คณะราษฎรได้เปลี่ยนแปลงการปกครองของสยามจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชไปสู่การสถาปนาระบอบประชาธิปไตยเมื่อ 94 ปีที่แล้ว (พ.ศ. 2475) ซึ่งหนึ่งในสัญลักษณ์อันเป็นประจักษ์พยานสำคัญที่สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการสื่อสาร สร้างความเข้าใจ และให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของประชาธิปไตย นั่นคือ การสร้างอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เรายังคงพบเห็นอนุสาวรีย์ฯ ในหลายจังหวัดทั่วภาคอีสาน โดยเฉพาะอนุสาวรีย์รัฐธรรมนูญ จังหวัดขอนแก่นที่กลายเป็นพื้นที่เชิงสัญลักษณ์ที่ผู้เคลื่อนไหวเรียกร้องประชาธิปไตยมักเลือกเป็นพื้นที่ชุมนุม และเป็นจุดรวมตัวกันแสดงจุดยืนของขบวนการทางสังคมของคนอีสานมาอย่างยาวนานหลายปี บทความฉบับนี้จึงอยากพาผู้อ่านย้อนกลับไปสำรวจปรากฏการณ์การตื่นตัวทางการเมืองในอีสานช่วงหลังการอภิวัฒน์สยาม โดยพิจารณาผ่านการสร้างอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และสัญลักษณ์ทางการเมืองที่ปรากฏ ซึ่งบรรดาพยานวัตถุเหล่านี้เป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันให้เห็นถึงการตื่นตัวทางการเมืองอย่างเข้มข้นของราษฎรอีสานที่ต้องการยืนยันในหลักการการส่วนร่วมต่อระบอบการเมืองใหม่ และแสดงให้เห็นถึงความภาคภูมิใจที่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของรัฐประชาชาติไทย อ่าน: สัญญะการเบิกเนตรทางการเมือง จากคณะราษฎรในราษฎรอีสาน หลังการอภิวัฒน์สยาม 2475 theisaanrecord.co/2026/06/26/the… --- เรื่อง: พงศธรณ์ ตันเจริญ ภาพ: ประชาไท

กกต.ยืนกรานฮั้ว สว.ไม่ผิด ยกคำพิพากษาเปิดทางให้ถือโพย เลือกสภาสูงโปร่งใส ไม่มีทุจริต  theisaanrecord.co/2026/06/26/the…

ตัวแทนกลุ่มแรงงานไทยเก็บผลไม้ป่ากว่า 30 คน เข้ายื่นหนังสือต่อสถานเอกอัครราชทูตฟินแลนด์ประจำประเทศไทย กรุงเทพมหานคร เมื่อวันพุธที่ 24 มิถุนายนที่ผ่านมา เพื่อเรียกร้องให้สถานทูตเร่งพิจารณาอนุมัติวีซ่าให้แก่กลุ่มแรงงานกว่า 3,200 คน โดยระบุว่า หากล่าช้าแรงงานจะไม่สามารถเดินทางไปทำงานตามกำหนด ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการเก็บผลไม้ป่าที่จะออกลูกเฉพาะในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคมของทุกปี การอนุมัติวีซ่าที่ล่าช้านี้เกิดขึ้นจากผลการตัดสินของศาลฟินแลนด์ในคดีค้ามนุษย์ เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา ซึ่งมีนายหน้าชาวไทยและอดีตผู้บริหารบริษัทเอกชนมีส่วนเกี่ยวข้อง อ่าน: แรงงานเก็บผลไม้ป่า ยื่นหนังสือทูตฟินแลนด์ ขออนุมัติวีซ่าก่อนเก็บเกี่ยว theisaanrecord.co/2026/06/26/wil… --- เรื่อง: พงศธรณ์ ตันเจริญ

แม้ว่าสังคมจีนในปัจจุบันจะเปิดกว้างต่อความหลากหลายทางเพศกว่าที่เคยเป็น แต่สำหรับผู้มีความหลากหลายทางเพศจำนวนหนึ่ง การใช้ชีวิตอย่างเปิดเผยยังคงเป็นเรื่องท้าทาย ภายใต้ค่านิยมดั้งเดิมที่ให้ความสำคัญกับการแต่งงาน การสร้างครอบครัว และการมีทายาทสืบสกุล พวกเขายังต้องเผชิญกับแรงกดดันจากทั้งสังคมและครอบครัว เราคุยกับ 2 นักศึกษาผู้มีความหลากหลายทางเพศจากจีนแผ่นดินใหญ่ที่มาศึกษาต่อในระดับปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย ประเทศที่ขึ้นชื่อว่ามีความเสรีในการแสดงออกถึงตัวตนแห่งเพศ และโอบรับผู้คนเพศหลากหลายจากทั่วทุกมุมโลกมาหลายทศวรรษ การมาที่นี่ในฐานะนักศึกษาชาวต่างชาติส่วนหนึ่ง คือ ความตั้งใจที่จะศึกษาหาความรู้ในศาสตร์วิชาที่สนใจ ทว่าอีกเหตุผลที่พวกเขาตั้งใจมาเรียนที่นี่ เพราะพื้นที่แห่งการแสดงออกตัวตนในฐานะผู้มีความหลากหลายทางเพศที่บ้านเกิดไม่เพียงพอกับชีวิตที่เกิดมาเพียงครั้งเดียว อ่าน: เกย์ & เลสเบี้ยนจีน เสียงคนเพศหลากหลายใต้ธงรุ้ง เมื่อเมืองไทยเป็นสวรรค์ของ LGBTQ+ --- เรื่อง: หนึ่งฤดี มูลสาร

เวที 24 มิถุนาฯ สานเจตนาคณะราษฎร์ ขอประชาธิปไตย แต่ได้เผด็จการแบบเลือกตั้ง ขอนแก่นมหานครถึงเวลาเลือกผู้ว่าฯ theisaanrecord.co/2026/06/25/com…

Late last year we invited Sujit Wongthes, a master historian of Mainland Southeast Asia, for a riverside conversation on the Chao Phraya. Behind him where we sat was the former Lao palace, now called Bang Yi Khan Palace (and also known as Chao Lao Palace), and in the background is Rama VIII Bridge. After we published the interview video in both Thai and English, many anonymous online commenters demanded that Sujit go back and relearn history—even though he has written over 150 books on the subject. So we transcribed the conversation into text for readers to browse at their own pace, without omitting any parts, for the benefit of everyone interested to learn history with an open mind. Read - Sujit Wongthes: The origins of the Thai people are in Isaan, not the Altai Mountains theisaanrecord.co/2026/06/24/suj… --- Authors: Hathairat Phaholtap, David Streckfuss

"ประวัติศาสตร์บอกว่า ถ้าไม่ไทย ไม่ใช่คนไทยจะไปพัฒนามันทำไม มันเป็นอย่างงี้จริงๆ ถนนสายแรกที่คนทั่วไปรู้จัก คือ ถนนมิตรภาพ ที่อเมริกามาสร้างให้ คนถึงได้เอ๊ะ มีด้วยหรออีสาน ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2500" "แรงงานอีสานจึงไหลมาทำงานกรุงเทพฯ โดยเฉพาะเวลาทำนาเสร็จก็ขึ้นรถไฟมา คนอีสานเต็มหัวลำโพงเลย มานอนที่สถานีรถไฟ พอหน้าเกี่ยวข้าวก็กลับจะเป็นอย่างงี้ทุกปี แล้วก็เป็นข่าวในหนังสือพิมพ์ด้วย นักข่าวต้องทำข่าวทุกปี" “มันก็เป็นผลมาจากประวัติศาสตร์ไทยที่ดูถูกอีสานว่า ไม่ใช่ไทย เพราะเขาเขียนว่า คนไทยแท้อยู่ที่สุโขทัยราชธานีแห่งแรก เพราะฉะนั้นอีสานจึงถูกบอกว่า เป็นลาว เป็นเขมร ป่าเถื่อน นักวิชาการก็เขียนตำราวิชาการอย่างนี้ งบประมาณจึงเป็นอย่างนี้ คือ ตัดงบอีสาน” สุจิตต์ วงษ์เทศ นักประวัติศาสตร์ ตอบคำถาม The Isaan Record ช่วงหนึ่งถึงการกระจายอำนาจ กระจายงบประมาณที่ไม่เป็นธรรม โดยถามว่า ทำไมจังหวัดในภาคอีสานจึงได้งบน้อยกว่ากรุงเทพฯ และปริมณฑล อ่านต่อ: สุจิตต์ วงษ์เทศ: ต้นกำเนิดไทยอยู่ที่อีสาน ไม่ได้มาจากเทือกเขาอัลไต theisaanrecord.co/2026/06/21/suj…

ภายใต้รอยยิ้มและท่วงท่าร่ายรำอันงดงามที่สะกดสายตาผู้ชมหน้าฮ้าน ชีวิตของศิลปินหมอลำและคนเบื้องหลังคือการเดินทางที่ไม่มีจุดหยุดนิ่ง วิถีชีวิตที่ต้องรอนแรมค่ำไหนนอนนั่น เพื่อส่งมอบความสุขให้ผู้อื่น มักแลกมาด้วยการสูญเสียโอกาสสำคัญบางอย่างในชีวิต โดยเฉพาะการถูกพรากออกจากระบบการศึกษาในห้องเรียนปกติ สำหรับเยาวชนและคนวัยทำงานในวงการนี้ ‘วุฒิการศึกษา’ มักเป็นความฝันที่ถูกพับเก็บไว้ใต้กระเป๋าเดินทาง พวกเขาถูกโครงสร้างทางสังคมบีบบังคับให้ต้องเลือกระหว่างการหาเงินเลี้ยงปากท้อง กับการไปโรงเรียน แม้หลายคนจะพยายามดิ้นรนเข้าสู่การศึกษานอกระบบ แต่เงื่อนไขของเวลาและสถานที่สอบ ก็มักจะกลายเป็นกำแพงสูงชันที่ผลักพวกเขาออกมาครั้งแล้วครั้งเล่า อ่าน: รอยต่อของวัย และวุฒิการศึกษา โอกาสที่เบ่งบานหลังม่านเวที ในห้องเรียนหมอลำเสียงอิสาน theisaanrecord.co/2026/06/22/a-s… --- เรื่อง: สุภโชค จันทร์สกุล

ในประวัติศาสตร์ไทย การสักมักถูกพูดถึงในฐานะศิลปะ วัฒนธรรม และความเชื่อ เช่นการสักยันต์ หรือการสักขาลายของชายชาตรีชาวอีสาน แต่เบื้องหลังยังมีการสักอีกรูปแบบหนึ่งที่มีความสัมพันธ์กับอำนาจรัฐโดยตรง รอยสักจำนวนไม่น้อยไม่ได้เกิดจากความสมัครใจของเจ้าของร่างกาย บทความชิ้นนี้จะชวนผู้อ่านย้อนมองประวัติศาสตร์ของ "การสักเลก" ในดินแดนอีสาน ผ่านบริบทของสังคม การรวบรวม และจัดระเบียบผู้คน รวมถึงความพยายามของรัฐสยามในการควบคุมหัวเมืองอีสานเพื่อทำความเข้าใจว่า รอยสักที่อยู่บนเนื้อหนังของไพร่และทาสนั้นเป็นมากกว่ารอยสักอย่างไรและสามารถแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจรัฐกับผู้คนในสังคมอีสานอย่างไร อ่าน: เก็บข้าใส่เมือง: ประวัติศาสตร์การสักเลก ไพร่ ทาส และอำนาจรัฐ ในหัวเมืองอีสาน theisaanrecord.co/2026/06/22/the… --- เรื่อง: กมลทิพย์ วิชัย ภาพปก: ภาพชายชาวสยาม จาก Wikimedia Commons ลงสีด้วย AI

กำพล จำปาพันธ์ นำวิทยานิพนธ์ปริญญาโท เรื่อง “ข่าเจือง: กบฏผู้มีบุญในพระราชอาณาเขตสยาม พ.ศ.2415-2436” มาปรับปรุงด้วยการใส่พริก กระเทียม และเครื่องเทศ ให้กลมกล่อมแล้วเสิร์ฟผู้อ่าน เพื่อให้รู้จักกบฏผู้มีบุญล้านซ้างมากขึ้น :ซึ่งการที่ผู้มีบุญส่วนใหญ่เป็น “ไพร่” อยู่ในชนบทจึงผสมผสานความเชื่อพุทธ ท้องถิ่นกับอุดมการณ์ปลดปล่อยด้วยไอเดียพระศรีอาริย์ ถ้ามองในเชิงเปลี่ยนผ่านทางการเมือง วัฒนธรรมก็จะเห็นว่า กบฏเหล่านี้ได้ลุกขึ้นสู้ด้วยการประท้วงปัญหาเชิงโครงสร้างที่สะท้อนความไม่เท่าเทียม การบังคับรวมศูนย์อำนาจ และการปะทะกันของรัฐชาติใหม่กับความทรงจำท้องถิ่น โดยกองบรรณาธิการจึงแบ่งออกเป็น 2 ตอน เพื่อให้ผู้อ่านได้เสพอย่างค่อยเป็นค่อยไป อ่าน: กบฏผู้มีบุญอีสาน-ล้านซ้าง ข้อสังเกตบางประการ การทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง (ตอน 1) theisaanrecord.co/2026/06/23/the… เรื่อง: กำพล จำปาพันธ์

เมื่อกล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ภาพจำของผู้คนมักผูกโยงกับกรุงเทพมหานคร คณะราษฎร และการสิ้นสุดของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ผลสะเทือนของเหตุการณ์ครั้งนั้นมิได้จำกัดอยู่เพียงศูนย์กลางอำนาจ หากยังแผ่ขยายไปสู่ภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ โดยเฉพาะภาคอีสาน ซึ่งในเวลานั้นยังเป็นพื้นที่ชายขอบของรัฐไทย สำหรับอีสาน การเปลี่ยนแปลงการปกครองอาจหมายถึงการเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับผู้คน จากเดิมที่ชาวบ้านเป็นเพียงผู้ถูกปกครองในระบอบจารีต สู่การกลายเป็น “พลเมือง” ภายใต้รัฐชาติสมัยใหม่ แม้กระบวนการดังกล่าวจะมาพร้อมกับการขยายอำนาจรัฐและการสร้างความเป็นไทยอย่างเข้มข้นก็ตาม อ่าน: เปลี่ยนอีสานให้เป็นไทย เปลี่ยนราษฎรชายขอบให้เป็นพลเมืองของรัฐ เปลี่ยนได้แค่นโยบาย แต่ใจกายเปลี่ยนไม่ได้ theisaanrecord.co/2026/06/23/tra… --- เรื่อง: ธีรศักดิ์ มณีวงษ์ ภาพปก: ลูกอีสาน

เปลี่ยนอีสานให้เป็นไทย เปลี่ยนราษฎรชายขอบให้เป็นพลเมืองของรัฐ เปลี่ยนได้แค่นโยบาย แต่ใจกายเปลี่ยนไม่ได้ theisaanrecord.co/2026/06/23/tra…

ในวันครบรอบ 94 ปี การเปลี่ยนแปลงการปกครอง สนับสนุนประชาธิปไตย สนับสนุนเสรีภาพสื่อมวลชน ด้วยการอุดหนุนอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย (จำลอง) ราคาเดียว 1,932 บาท (รวมค่าส่งทั่วประเทศ) อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย •เส้นผ่านศูนย์กลาง 18.7 ซม. •ขนาดความสูง (เสา) 11.5 ซม. สั่งด้วยขั้นตอนง่ายๆ 1.กรอกชื่อ ที่อยู่การจัดส่ง 2.เลือกสี มี 3 สี - สีเหมือนของจริง - สีแดงแรงฤทธิ์ - สีขาวใส (เรืองแสงในที่มืด) 3.ชำระเงินที่ ธ.กรุงเทพ เลขที่ 6317200985 หทัยรัตน์ พหลทัพ หรือคิวอาร์โค๊ดในคอมเมนต์ 4.อัพโหลดสลิปการชำระเงิน (ทางกล่องข้อความเฟซบุ๊ก The Isaan Record)

keyboard_arrow_left Previous keyboard_arrow_right Next

94 ปี 24 มิถุนาฯ จากเจตนาคณะราษฎร สู่คำถามสำคัญของวันนี้ ประชาชนควรมีอำนาจกำหนดอนาคตของตัวเองแค่ไหน? และคนขอนแก่นควรมีสิทธิเลือกผู้บริหารจังหวัดของตัวเองหรือยัง? เรียนเชิญร่วมวงเสวนา “รำลึก 94 ปี 24 มิถุนาฯ สานเจตนาคณะราษฎร์ กระจายอำนาจสู่ขอนแก่นมหานคร” วิทยากร •ชำนาญ จันทร์เรือง ตัวแทนเชียงใหม่มหานคร •รศ.ดร.สมชัย ภัทรธนานันท์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม •ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย​์ กรชนก แสนประเสริฐ เครือข่ายขอนแก่นมหานคร •วิพัฒนาชัย พิมพ์หิน ตัวแทนขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดขอนแก่น ดำเนินรายการโดย หทัยรัตน์ พหลทัพ สื่อมวลชน ร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยน และจินตนาการอนาคตของขอนแก่น วันพุธที่ 24 มิถุนายน 2569 เวลา 9.00 น. เป็นต้นไป ณ วิทยาลัยปกครองท้องถิ่น มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่นั่งมีจำนวนจำกัด กรุณาลงทะเบียนเข้าร่วมงาน ตามลิ้งค์นี้ forms.gle/BwY4N6fayhp9zY… #24มิถุนา2475 #คณะราษฎร #ขอนแก่นมหานคร #ขอนแก่นก็อยากเลือกตั้งผู้ว่าฯ

ปลายปีที่แล้ว เรานัด “สุจิตต์ วงษ์เทศ” ปรมาจารย์ด้านประวัติศาสตร์อุษาคเนย์มานั่งคุยกันริมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหลังเคยเป็นวังเจ้าลาว ส่วนเบื้องหลังเป็นสะพานพระราม 8 พอเผยแพร่บทสัมภาษณ์ฉบับวิดีโอไปทั้งภาษาไทย และภาษาอังกฤษ นักเลงคีย์บอร์ดจำนวนมากได้แสดงความเห็นด้วยการไล่สุจิตต์ กลับไปเรียนประวัติศาสตร์ใหม่ ทั้งที่เขาเขียนหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์กว่า 150 เล่ม เราจึงถอดความออกมาเป็นตัวหนังสือให้ผู้อ่านหรือกลุ่มทัวร์ต่างๆ ได้คอมเมนต์แบบค่อยเป็นค่อยไป โดยไม่ตัดส่วนไหนออกเพื่อทุกคนได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ร่วมกัน อ่าน: สุจิตต์ วงษ์เทศ: ต้นกำเนิดไทยอยู่ที่อีสาน ไม่ได้มาจากเทือกเขาอัลไต theisaanrecord.co/2026/06/21/suj… --- เรื่องและภาพ: หทัยรัตน์ พหลทัพ และเดวิด สเตร็คฟัสส์

AI เครื่องมือใหม่ลวงแรงงาน ตั้งรายได้ สวัสดิการเกินจริง คนอีสานเหยื่อถูกหลอกข้ามชาติ theisaanrecord.co/2026/06/22/ai-…

ปลายปีที่แล้ว เรานัด “สุจิตต์ วงษ์เทศ” ปรมาจารย์ด้านประวัติศาสตร์อุษาคเนย์มานั่งคุยกันริมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหลังเคยเป็นวังเจ้าลาว ส่วนเบื้องหลังเป็นสะพานพระราม 8 พอเผยแพร่บทสัมภาษณ์ฉบับวิดีโอไปทั้งภาษาไทย และภาษาอังกฤษ นักเลงคีย์บอร์ดจำนวนมากได้แสดงความเห็นด้วยการไล่สุจิตต์ กลับไปเรียนประวัติศาสตร์ใหม่ ทั้งที่เขาเขียนหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์กว่า 150 เล่ม เราจึงถอดความออกมาเป็นตัวหนังสือให้ผู้อ่านหรือกลุ่มทัวร์ต่างๆ ได้คอมเมนต์แบบค่อยเป็นค่อยไป โดยไม่ตัดส่วนไหนออกเพื่อทุกคนได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ร่วมกัน อ่าน: สุจิตต์ วงษ์เทศ ต้นกำเนิดไทยอยู่ที่อีสาน ไม่ได้มาจากเทือกเขาอัลไต theisaanrecord.co/2026/06/21/suj… --- เรื่องและภาพ: หทัยรัตน์ พหลทัพ และเดวิด สเตร็คฟัสส์

เมื่อเรือนร่างกลายเป็นพื้นที่ของความศักดิ์สิทธิ์ รอยสักยันต์ จึงไม่ใช่เพียงลวดลายศิลปะบนผิวหนัง แต่เป็นสิ่งที่หลอมรวมความศรัทธาให้เป็นหนึ่งเดียวระหว่างร่างกายและจิตวิญญาณ และเชื่อว่า สิ่งนี้ได้ก่อร่างกลายเป็นตัวตนของมนุษย์ในที่สุด - ในสังคมไทย รอยสักยันต์ถือเป็นสัญญะที่สะท้อนถึงความเชื่อ ความศรัทธา และความสัมพันธ์ระหว่างโลกมนุษย์และโลกสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ที่มีมาหลายยุคหลายสมัย ในอดีตผู้คนจำนวนไม่น้อยเชื่อว่า ยันต์ สามารถคุ้มครอง ปกป้องพวกเขาจากภยันตราย หรือเสริมพลังบางอย่างให้กับชีวิต ไม่ว่าจะเป็นด้านโชคลาภหรือความมั่นคงทางจิตใจ การสักยันต์จึงไม่ได้ถูกมองว่า เป็นเพียงศิลปะบนเรือนร่าง หากแต่เป็นกระบวนการทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงร่างกาย จิตใจ และความศรัทธาเข้าด้วยกัน อ่าน: อักขระยันต์ผ่านคมเข็ม การหลอมรวมศรัทธาและอาคม ให้เป็นหนึ่งเดียวกับตัวตน theisaanrecord.co/2026/06/19/bel… --- เรื่อง: กมลทิพย์ วิชัย ภาพปก: อาชวิชญ์ อินทร์หา